عنوان مقاله:

نویسندگان:

زینب حزباوی، رئوف مصطفی‌زاده، نازیلا علائی

مقاله حاضر به تحليل رويکرد نوين آينده‌پژوهي و مفاهيم حاکم بر آن در مطالعات آبخيزداري و محيط زيست و نيز توضيح انواع روش‌هاي آن پرداخته است. امروزه به‌خوبي آشکار شده است که آینده مجموعه‌ای از عوامل هم‌گرایی بی‌شمار است. به‌نحوی‌که وقوع تعداد زیادی از آینده‌های احتمالی در یک زمان مشخص امکان‌پذیر است، در حالی‌که مسیر آن‌ها لزوماً منحصر به فرد نیست. در همین راستا، آینده‌پژوهی یک چشم‌انداز و فلسفه‌ای را ارائه می‌دهد که از طریق آن امکان بررسی مسیرهایی که ممکن است به یک نتیجه پایدار از نظر آبخیزداری و محیط زیست منجر شوند، میسر می‌شود. از نظر مفهومی، تفکر آینده‌نگری، دیدگاه فعالی را در تصمیم‌گیری ایجاد می‌کند. پایداری حوزه آبخیز و محیط زیست از یک تصویر مشارکتی، چندوجهی و الزام‌آور از آینده شکل می‌گیرد. صرف نظر از این‌که تصویر چه نقش مثبتی می‌تواند داشته باشد، در صورت عدم آزمون آن توسط تجزیه و تحلیل آینده‌نگری، این تصویر ممکن است سیاست را به سمت اهداف غیرممکن یا غیرمنطقی سوق دهد. به‌همین دلیل اخیراً، روش‌های آينده‌پژوهی به ابزاري مفيد براي کشف گسترش سرعت تغییرات فرآیندهای طبیعی و انسانی از طریق شناسايي مجهولات مورد نياز براي اتخاذ تصميم‌هاي هوشمندانه معرفي شده‌اند. پایداری آبخیز و محیط زیست اساساً یک مدل ذهنی به‌‌شمار می‌رود و اگر مدل ذهنی ما از آنچه که پایداری آبخیز و محیط زیست را تشکیل می‌دهد، نتواند تصویری از آینده را در خود جای دهد، ملاحظات انتقال از وضعیت فعلی به برخی شرایط آینده می‌تواند برنامه‌های سیاستهای مؤثر و بررسی فرضیات موجود در آن برنامه‌ها را با شکست مواجه سازد. لذا، استفاده از روش‌های آینده‌پژوهی، قدرت تفکر پیش‌بینی را تقویت می‌کند که به نوبه خود امکان ارائه پاسخ‌های مؤثرتر را برای تغییرات احتمالي فراهم می‌کند.

آینده پایدار، اصول پایداری، چشم‌انداز آینده‌نگری، پیش‌گویی

برای لینک‌دهی به این مقاله از آدرس زیر استفاده نمایید:

برای ارجاع در منابع از عبارت زیر استفاده کنید:
حزباوی، زینب، مصطفی‌زاده، رئوف، علائی، نازیلا، 1399، آینده‌پژوهی و راهبردهای دست‌یابی به یک آینده پایدار در مطالعات آبخیزداری و محیط زیست، پانزدهمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، https://conf.sanru.ac.ir/fa/archive_index.php?c=wms99&aid=103974